Asgari Ücret Sisteminin Tarihsel Süreci

Asgari Ücret Sisteminin Tarihsel Süreci
Spread the love

Asgari ücret ilk Sümerler’de, devletin gelir ve giderlerini dengede tutmak için uyguladıkları bir uygulama olan ortaya çıktı. Lakin günümüz devletlerinin birçoğunda bu, ekonomik giderlerinin artmış olması bahanesiyle yaşam standartlarının altına çekilmiş durumda. Ülkemizde de aynı gelir eşitsizliğini gördüğümüz, asgari ücret uygulamasının kısa tarihinin analizi yazımızın devamında.

Ekonominin kayıt altına alınmaya yeni başlandığı MÖ 3500-3000’de, Sümer medeniyetinde, nüfusun artmasıyla ihtiyaçları karşılamak için çeşitli sınıflar oluşturuldu. İşçilerin ve kölelerin yevmiyeleri çan biçimli devrik ağızlı çanaklarla ölçülürdü. Tapınaklarda çok sayıda ele geçen bu çanaklar, tapınak ekonomisi kapsamında çalışan insanlara günlük ya da öğünlük besinlerinin standart miktarda verildiğinin göstergesi. Günümüzdeki asgari ücret uygulamasına benzer, işçilere ve kölelere verilen yevmiyeler, standart hacimler halinde düzenlenirdi. Modern asgari ücretin atası olarak kabul edilebilecek bu uygulama ile kölelerin de, askerlerin de günlük yemek ihtiyacı bir standarda bağlanmış ve gelir gider hesaplarının tespiti kolaylaşmıştır. İlerleyen yıllarda bu uygulamanın en büyük faydasını şüphesiz sınırları çok büyük alanlara yayılan imparatorluklar daha devletler görecekti. Temeli atılan bu uygulama Roma İmparatorluğu olmak üzere pek çok devlet ve imparatorlukta kullanıldı ve modernleşerek günümüz asgari ücretine zemin hazırlandı.

Asgari ücret uygulamaları her ne kadar Sümer Kanunlarına kadar dayandırılıyor olsa da bugünkü anlamında ilk olarak 1890’lı yıllarda Avusturalya ve Yeni Zelanda’da endüstriyel uyuşmazlıkların önlenmesi ve çözümü için uygulandığı görülmektedir. Başlangıçta asgari ücret nispeten daha az işçiyi kapsamakta ve diğerlerine nazaran daha kötü şartlarda çalışılan sektörlerde uygulanmıştır. Yeni Zelanda 1894’te asgari ücreti uygulayan ilk ülke olmuştur. Bunu 1896’da Avusturalya’nın Victoria Eyaleti ve 1909’da Birleşik Krallık izlemiştir. Dönemde asgari ücretler geçici bir önlem olarak değerlendirilmiş bu çerçeve sosyal ortaklıklar kurulmuştur. Asgari ücret uygulamaları ilk yıllarında evde çalışma biçiminde özellikle kadınların korunması amacıyla uygulanmıştır.
ABD’de 1941 yılında üst mahkeme tarafından kabul edilmesinin ardından 2. Dünya Savaşının sonuna kadar asgari ücret uygulamasına giden ülke sayısı artmıştır. Hindistan (1948), Pakistan (1961) gibi yeni bağımsız ülkelerde bu dönemde asgari ücret uygulamasını benimseyen ülkeler arasındadır. Fransız sömürgesi Afrika ülkeleri, tarım sektörü için düşük bir ücreti benimseyen Fransız ekolünü kabul etmişken, Anglosakson sömürgesi olan Afrika ülkeleri sektörel ücretlere dayanan ekolü benimsemişlerdir. 1970’li yıllardan sonra asgari ücretin yasal kapsamının giderek genişlediği görülmüştür. Bu durumda tüm çalışanların düşük ücretlere karşı korunması ilkesini de bünyesinde barındıran sosyal politika eğilimlerinin güçlenmesi hususunun etkili olduğu düşünülmektedir. Tüm çalışanları kapsayan asgari ücret uygulamaları ilk olarak Hollanda (1960), Fransa (1970) ve İspanya’da (1980) ortaya çıkmıştır. Yine bu yıllarda yukarıda bahsedilen sebeplerinde etkisi ile ABD’de asgari ücret uygulaması kapsamının 1970’li yıllarda %20’lerden %80’lere çıktığı görülmüştür. Ek olarak sektörel asgari ücret uygulaması yapan ülkelerde de kapsam genişlemesi görülmüş. Ancak 1970 ve 80’li yıllardaki Petrol Krizi gibi ekonomik faktörler bahsi geçen büyümeyi sınırlandırmıştır. İngiltere 1980’li yıllarda ücret konseylerini fesh etmiştir.

Son yıllarda yoksulluğun en önemli sosyal sorunlardan bir tanesi haline gelmesi ve hükümetlerin yoksulluğun ortadan kaldırılmasında çok fazla başarılı olamamaları ülkeleri bu olumsuzlukları gidermek adına asgari ücret uygulamaları kurmak ve geliştirmek yoluna itmiştir. 1999 yılında İngiltere kapsamlı ve yeni bir asgari ücret oranı belirlemiştir. 1980’lerden itibaren 8 OECD üyesi yasal asgari ücretleri kabul etmiş, yasal asgari ücrete tabi olmayan Danimarka, İsviçre, Finlandiya ve Norveç gibi ülkelerde toplu iş sözleşmeleri ile belirlenen asgari ücret uygulamalarına geçmişlerdir. Günümüzde tüm Avrupa ülkeleri asgari ücreti eşitlik ve yoksulluğa karşı çalışanlarını korumak için bir araç olarak kullanmaktadırlar. Bunun yanı sıra pek çok gelişmekte olan ülke de asgari ücret uygulaması ile 1990 sonrası dönemde tanışmıştır. Çin 1994 yılında, Güney Afrika 1997’de, Brezilya 2005’de Rusya 2007’de Malezya 2013’de, Capa Verde 2014’de, Myanmar 2015’de, Macao 2016 yılı bunlardan bazılarıdır. 2015 Eylül verilerine göre, 186 ILO üyesi devletin %92’sinde emek piyasalarında asgari ücreti uygulamaktadır. Söz konusu yaygınlık yoksullukla mücadele de kavramın kamu otoritelerinde başvurulan temel bir araç haline dönüştürmüştür.

Türkiye’de, asgari ücretin belirlenmesiyle ilgili ilk uygulama, 1969 yılında 26 ilde yapıldı. Daha sonraki dönemde bu illerin sayısı artırıldı; 1973 yılında da bazı illerde tarım işçileri için asgari ücret uygulamasına gidildi.

Kaynak: Asgari Ücret Uygulamasının Tarihsel Gelişimi ve Türkiye-AB Ülkeleri İçin Karşılaştırmalı Analiz; Mehmet Öçal, Hacer Simay Karaalp-Orhan.

Bu içeriğe emoji ile tepki ver
1 kullanıcı tepki verdi
Kâr Amacı Gütmeyen Bu Sitenin Sahibiyim. Sadece Boş Zamanlarını Değerlendirmeye Çalışan Bir Vatandaş Diyebilirsiniz ;)
0 Yorum
Yorumları okuyabilir ve cevaplayabilirsiniz.

Yorum Yazın
E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlendi.